गायत्रीकुमार चापागाईं ः परिचय, प्रवृत्ति र लघुकथा

 गायत्रीकुमार चापागाईं

माता, पिता ः युवाकुमारी चापागाईं, दण्डपाणी चापागाईं

जन्ममिति ः वि.स. २०१२ कार्तिक ८

जन्मस्थान ः दिङ्ला, भोजपुर

पहिलो प्रकाशित लघुकथा ः 

लघुकथा कृति ः साइत (२०७६)

कथा कृति ः चर्किएको घर (२०७०), डिभोर्स पार्टी (२०७४)

थप परिचय ः

—लामो समय शिक्षण सेवामा रहेर कार्य गरेको ।

—पूर्वाञ्चलमा विभिन्न साहित्यिक संस्थामा आबद्ध रहेर साहित्यिक पत्रिकाको प्रकाशनमा समेत सक्रिय ।

सम्पर्क नम्बर ः ९८४२०३४१५७

प्रवृत्तिहरू ः 

— राजनीतिक विकृतिप्रति आलोचना ।

— वैदेशिक रोजगारका कारण सिर्जित समस्याको चित्रण ।

— नारी पुरूष सम्बन्धका जटिलताको प्रस्तुति । 

— धार्मिक क्षेत्रका विसङ्गतिको आलोचना ।  

— कर्मचारीतन्त्रमा रहेका भ्रष्ट प्रवृत्तिको आलोचना । 

—साहित्यिक क्षेत्रका गलत प्रवृतिप्रति व्यङ्ग्य । 

—  व्यङ्ग्यात्मक चेतनाको प्रस्तुति । 

पुस्तकको इज्जत

मेरो मित्र प्राध्यापक सुवेदीलाई एउटा गहन विषयमा लेखिएको उपन्यासको समीक्षात्मक टिप्पणीका लागि आयोजकहरूले छनौट गरेछन् । पुस्तक उपलब्ध गराएछन् । दुई–चार दिनको गहन अध्ययनपछि भन्दैथे–“आफूले बुझेकै विषयवस्तु, भोगेकै भुगोल तथा परिवेश भएकाले खालि प्रस्तुतिको ढाँचामात्र हेरेँ । मन पर्यो ।”

पुस्तकको विमोचन अन्यत्र भएपनि प्रकाशकको बजार व्यवस्थापनलाई सघाउन र लेखकलाई उचाल्न आजकल पुस्तक परिचर्चा कार्यक्रम राख्ने होडबाजी चल्न थालेको छ । शहरको भव्य स्थलकै सभा हलमा कार्यक्रम सुरु भयो । लेखकको पहिलो उपन्यासले नै निक्कै चर्चा पाइसकेकाले होला, उपस्थिति पनि आकर्षक देखियो । 

लेखक सहित विशिष्ट साहित्य साधकहरूको माझ फूलमालामा सजिएका सुवेदी सर रातापिरा देखिए । मच्ची–मच्ची आकर्षक शैलीमा पुस्तकका विशेषताहरू बुँदागत रुपमा केलाए । विषयवस्तु, पात्र, परिवेश, प्रस्तुति, दृष्टिबिन्दु आदिको प्रशंसा गरे । उनको प्रभावशाली, खरो र दरो मूल्याङ्कनलाई लेखकले हात उठाएर स्वागत गरे । चर्चामा अरू पनि सामेल थिए तर सुवेदी सर जस्तो खरो, दरो देखिएनन् ।

कार्यक्रम सकिने बेलामा सुवेदी सरले आफ्नो झोलाबाट आफूले लेखेको आख्यानकै पुस्तक लेखकलाई उपहार दिए । अरु पनि उपहार दिनेहरू थपिए । यस्तैमा कोही भने लेखकलाई पुस्तकमा सही गराउन थाले । सही गर्नुपर्दा लेखकले उपहारका पुस्तक कुर्सीमुनि राखेर सही गर्न थाले ।

कार्यक्रम नसक्दै सहभागीहरू खाजा खानतिर लागे । सुवेदी सर पनि लेखकसँगै उतै लागे । हिँड्ने बेलामा सुवेदी सरको मन चञ्चल भयो कि के हो ? यसो हलतर्फ नै चियाउन थाले । चियाउँदा त उपहारमा दिएका पुस्तकहरू कुर्सीमुनि नै अलपत्र । यता लेखक भने बेपत्ता । आफ्नो पुस्तक झोलामा राख्दै उनी भन्दै थिए–“थुइक्क ! पुस्तकको इज्जत नगर्ने पनि लेखक हुन् सक्छन् ।” 

उनको गतिविधि हेरिरहेको मैले भनेँ–“पुस्तक त फिर्ता लियौँ सर, अघि आफैले गरेको टिप्पणी चाहिँ कसरी फिर्ता लिन्छौं ।”

उनको अनुहार हेरि नसक्नुको भयो । 

वनबासको कथा

सर्लाहीको सोझो गाउँले चौधरी । रामचन्द्रझै तेह्र वर्षको वनबासको जीवन भोगेर विदेशबाट काठमाडौंको विमानस्थलमा उत्रिएको । गेटबाहिर नआउँदै पत्रकारहरूले घेरिहाले । बिचरा ! अकमकाउँदै आफ्नो व्यथा उकेल्दै थियो । 

ऊ कुनै अपराध गरेर बन्दी भएको होइन रहेछ । उसको अरबियन मालिकले पासपोर्ट जफ्त गरेर काममा जोताउनसम्म जोताएछ । उसको कथन थियो–“मरुभूमिमा सानो झुप्रामा उसको वासस्थान । त्यहीा वरिपरि तरकारी लगाउनु, बाखा चराउनु, कुखुराको हेरचाह गर्ने काम । अरु कामदार आए पनि नटिक्ने, भागिहाल्ने । पानी उम्लने गर्मी ।”

“पैसा चाहिँ दिन्थ्यो त ?”

उसलाई लिन गाउँबाट आइपुगेकी बूढीले अघि सरेर भनी–“फोनमा बिन्तिभाउ गर्दागर्दा बल्ल बैङ्कमा पैसा हालिदिन्थ्यो तर बूढासँग कुरा गर्न नदिने । पैसा पनि बढाएर नपठाउने ।”

“फोन थिएन त तिमीसँग ।” पत्रकारको प्रश्नमा उसको भनाइ, “कहाँ हुनु, किन्ने पैसा दिँदै दिएन । फोन आउँदा उसकै फोनमा आउने । नम्बरसम्म धन्न दियो ।”

“यता आउन बिदा मागेनौ ?”

“पासपोर्ट त दिएन, विदा कहाँ दिन्थ्यो ।”

रूँदै उसकी बूढीले थपी, “घरमा म बेरामी परेँ । मेरो लोग्नेलाई पठाइदेउ भनेँ । पैसा पठाएकै छु । कचकच नगर भन्यो । रूएँ, फोन काट्यो । अपराधी, असत्ती । 

“अहिले कसरी आयौ त ?” पत्रकारको प्रश्नमा उसको उत्तर, “एक वर्ष अघि एउटा पाकिस्तानी मसँगै काम गर्न आयो । दिलको भला मान्छे । म रूएँ, आफ्नो बेथा कहेँ । उसैले कुन संस्थाका मानिसलाई खबर गरेछ । मान्छे आए र मालिकलाई यसलाई फिर्ता गर भने । उसले हुन्छ भन्यो तर टेरेन । अर्को पटक पुलिस लिएर आए अनि टिकट काटिदियो । पैसाचाहिँ दिएन । 

पत्रकारले झल्याकझलुक पार्दै फोटो खिचे । उसकी बूढी भन्दै थिई, “लौ ! तिमीले त जुन लुगा लगाएर गएका थियौ, त्यै पो लगाएर आएछौ । धन्न हातखुट्टा सग्लै रहेछन् । अब आफ्नै जमिन कन्याएर खानुपर्छ ।” उसले आँसु झार्यो । बोलेन । बूढीले छोरालाई देखाउँदै भनी, “यसलाई चिनेनौ ? तिम्रो छोरा ! खेत जोत्छ, पढ्छ पनि ।”

“लौ, यो त मभन्दा अग्लो भएछ ।” भन्दै उसले छोरालाई अँगालो हाल्दै भन्यो, “छोरा ! अर्काको देश अर्काकै हुँदो रहेछ, म धन्न बाँचेर आएँ ।”